AFM waarschuwt voor overkreditering hypotheken

De AFM pleit voor een scherper acceptatiebeleid van hypothecaire kredieten. De criteria in het beleid laten volgens de toezichthouder aan duidelijkheid te wensen over. Dat blijkt uit een onderzoek onder vijf hypotheekaanbieders, waarvan de bevindingen via een brief met de sector zijn gedeeld. De komende periode gaan wij in gesprek met geldverstrekkers om hen te helpen invulling te geven aan de aanbevelingen van de AFM. Daarnaast hebben we contact met organisaties waar acceptanten en adviseurs werken. Zij worden uiteindelijk geconfronteerd met wijzigingen in het acceptatiebeleid en hebben vaak behoefte aan extra duiding, kennis en vaardigheden om nieuw beleid in te passen in hun functie. Benieuwd wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen? Lees dan snel verder.

12 augustus 2022

Criteria acceptatiebeleid hypotheken moeten scherper
De AFM schetst de zes belangrijkste bevindingen:

  1. De acceptatiecriteria blijven op onderdelen open geformuleerd waardoor niet duidelijk is hoe een acceptant met die onderdelen om moet gaan:
    De open geformuleerde criteria gaan vooral over het inkomensbegrip bij maatwerksituaties en overbruggingskredieten. Dit zijn criteria als “moet bestendig zijn” en “moet structureel betaalbaar zijn”. Een open geformuleerde norm is voor de AFM niet afdoende.
  1. Nadere inhoudelijke richtlijnen bij afwijken van het beleid ontbreken:
    Aanbieders leggen geen aanvullende criteria vast om te toetsen of de afwijking op het beleid verantwoord is, waardoor het risico bestaat dat de acceptant niet weet wanneer een krediet geaccepteerd kan worden.
  1. De hypotheekaanbieder integreert de NHG-voorwaarden in maatwerksituaties tot interne acceptatiestandaard zonder verdere aanvullende criteria:
    Een hypotheekaanbieder hanteert de NHG-voorwaarden als interne acceptatiestandaard, terwijl het voldoen aan de NHG-voorwaarden niet automatisch betekent dat een krediet verantwoord is in de zin van de Wft, aldus de AFM.
  1. De acceptant vertrouwt (hoofdzakelijk) op verklaringen van de klant dat de hypotheek betaalbaar is zonder onderbouwing van de verklaringen:
    Een verklaring van de klant dat de hypotheek betaalbaar is, kan niet uitsluitend bepalend zijn in de kredietacceptatie. Het is juist de rol van de adviseur en aanbieder om tot een oordeel te komen.
  1. Er wordt onvoldoende rekening gehouden met het pensioeninkomen:
    Als een klant binnen tien jaar met pensioen gaat, wordt er rekening gehouden met het pensioeninkomen, maar bij ‘binnen elf jaar’ niet. Momenteel is de AFM in gesprek met stakeholders hoe uitvoerbaar rekening gehouden kan worden met het pensioeninkomen.
  1. De aanbieder heeft onvoldoende data-inzicht in de risicovolle verstrekkingen waardoor inzicht ontbreekt of het beleid juist wordt toegepast en wat de effecten daarvan zijn:
    Inzicht in deze verstrekkingen draagt bij aan het leereffect ten aanzien van het eigen acceptatiebeleid.

Invulling geven aan de criteria
Het verstrekken van een verantwoorde financiering komt als rode draad terug in de sectorbrief van het AFM. Als aanbieder, acceptant en ook als adviseur is het belangrijk dat je de klant beschermt tegen een te hoge hypothecaire kredietverplichting. Geldverstrekkers doen er dan ook goed aan hun acceptatiebeleid tegen het licht te houden en de eventuele gevolgen voor acceptanten en adviseurs in te schatten.

Wij hebben hier veel ervaring in. Wil je hier eens over van gedachten wisselen? Of samen kijken hoe de aanbevelingen binnen het acceptatiebeleid passen? Plan dan gerust een geheel vrijblijvende belafspraak in met Daisy.

Het implementeren van het nieuwe acceptatiebeleid
“Even het acceptatiebeleid aanscherpen en dan zijn we er”, zou je denken? In de praktijk merken wij dat er veel meer bij komt kijken dan alleen dát. Wij zien een aantal onderdelen die ervoor zorgen dat het implementeren van nieuw acceptatiebeleid uitdagender kan zijn dan vooraf verwacht. Adviseurs en acceptanten voeren dagelijks gesprekken. Zij geven advies, maken afspraken en er worden toezeggingen gedaan. Wanneer regels veranderen, betekent dit dat gemaakte afspraken niet meer nagekomen kunnen worden. Persoonlijke waarden als ‘betrouwbaarheid’ en ‘afspraak = afspraak’ kunnen daarmee onder druk komen te staan. Dat kan zich uiten in frustraties, onbegrip en weerstand. Niet de emoties waarmee jij wil dat acceptanten, adviseurs en klanten met elkaar in gesprek zijn.

Om dit te voorkomen delen wij onze recente ervaringen bij een vergelijkbaar implementatietraject. Onze belangrijkste inzichten zijn:

  • Zorg voor een inhoudelijke toelichting op de wijzigingen. Het ontwikkelen van e-learnings draagt eraan bij dat medewerkers alle wijzigingen nog beter toegelicht krijgen, waardoor zij beter begrijpen wat er in welke situatie wijzigt.
  • Veranderingen worden door de ene persoon makkelijker geaccepteerd dan door de andere. Zorg dat je heel scherp hebt waarom je het acceptatiebeleid wijzigt of verandert. Dit kan in een Q&A, maar ook in leersessies. Dat geeft de deelnemers de ruimte om waar nodig stoom af te blazen, als onderdeel van het proces.
  • Plan workshops waarin wordt geleerd hoe je de veranderingen bespreekbaar maakt met klanten of adviseurs, zonder dat zij daar een nare bijsmaak aan overhouden. ‘Het kan niet meer volgens het beleid’ is een makkelijk antwoord om te geven, maar zorgt niet voor ambassadeurschap.
  • Een implementatie van een scherper acceptatiebeleid is niet in één dag geregeld. Een aangepast beleid kan leiden tot nieuw gewenst gedrag. Denk daarom na wie verantwoordelijk is voor de borging van het nieuw gewenste gedrag. Vaak zijn dit de direct leidinggevenden. Onze tip: geef hen een rol zodat zij het belang van het scherpere beleid beter kunnen uitdragen.

Sta je zelf ook voor de uitdaging om je acceptatiebeleid aan te scherpen? Neem dan contact met Rebecca op. Wij delen onze ervaringen met alle plezier en denken graag met je mee.